अमेरिकेचे माजी राष्ट्राध्यक्ष Donald Trump यांनी दावा केला आहे की अमेरिकेने इराणच्या महत्त्वाच्या तेल निर्यात केंद्र असलेल्या इराण खार्ग बेट हल्ला केला. या कारवाईत बेटावरील लष्करी लक्ष्य पूर्णपणे नष्ट केल्याचा दावा ट्रम्प यांनी केला आहे. मात्र बेटावरील तेल पायाभूत सुविधांना जाणीवपूर्वक लक्ष्य केले नसल्याचेही त्यांनी स्पष्ट केले.
अमेरिकेची मोठी लष्करी कारवाई
ट्रम्प यांनी त्यांच्या सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर केलेल्या पोस्टमध्ये सांगितले की ही कारवाई United States Central Command मार्फत करण्यात आली. त्यांच्या म्हणण्यानुसार, मध्यपूर्वेच्या इतिहासातील सर्वात शक्तिशाली बॉम्बहल्ल्यांपैकी ही एक कारवाई होती आणि बेटावरील सर्व लष्करी लक्ष्य “पूर्णपणे उद्ध्वस्त” करण्यात आले.
खार्ग बेटाचे धोरणात्मक महत्त्व
पर्शियन आखातात वसलेले खार्ग बेट इराणच्या अर्थव्यवस्थेसाठी अत्यंत महत्त्वाचे मानले जाते. देशाच्या कच्च्या तेलाच्या निर्यातीपैकी जवळपास ९० टक्के निर्यात याच बेटावरील टर्मिनलमधून होते. त्यामुळे हे ठिकाण इराणच्या ऊर्जा व्यापारासाठी तसेच जागतिक तेल बाजारासाठीही अत्यंत संवेदनशील मानले जाते.
तेल सुविधांवर हल्ला टाळल्याचा दावा
ट्रम्प यांनी सांगितले की अमेरिकेने बेटावरील तेल साठवण आणि निर्यात सुविधांवर हल्ला केलेला नाही. “मानवी दृष्टिकोनातून हा निर्णय घेतला,” असे ते म्हणाले. मात्र जर इराणने जहाजांच्या वाहतुकीत अडथळा आणण्याचा प्रयत्न केला, तर हा निर्णय बदलला जाऊ शकतो, असा इशाराही त्यांनी दिला.
होर्मूझ सामुद्रधुनीवरील तणाव वाढला
ट्रम्प यांनी विशेषतः Strait of Hormuz मधील जहाजांच्या सुरक्षित मार्गाबाबत इशारा दिला. ही सामुद्रधुनी जगातील सर्वात महत्त्वाच्या तेल वाहतूक मार्गांपैकी एक मानली जाते. येथे कोणताही अडथळा निर्माण झाल्यास जागतिक तेल पुरवठ्यावर मोठा परिणाम होऊ शकतो.
जागतिक तेल बाजारावर परिणाम
मध्यपूर्वेतील वाढत्या तणावाचा परिणाम जागतिक ऊर्जा बाजारावरही दिसू लागला आहे. कच्च्या तेलाच्या किमती पुन्हा एकदा १०० डॉलर प्रति बॅरलच्या पुढे गेल्या असून त्यामुळे इंधन दर वाढण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
तेलवाहू जहाजांच्या सुरक्षेसाठी उपाय
दरम्यान, अमेरिकन प्रशासन पर्शियन आखातातील व्यापारी जहाजांच्या सुरक्षेसाठी अतिरिक्त उपाययोजनांचा विचार करत आहे. गरज भासल्यास तेलवाहू जहाजांना संरक्षण देण्यासाठी अमेरिकन नौदलाची मदत घेतली जाऊ शकते, अशी माहिती समोर आली आहे.
जागतिक स्तरावर चिंता
तज्ञांच्या मते, होर्मूझ सामुद्रधुनीत तणाव वाढल्यास जागतिक अर्थव्यवस्थेवर त्याचा मोठा परिणाम होऊ शकतो. कारण जगातील मोठ्या प्रमाणातील तेल वाहतूक याच मार्गाने होते. त्यामुळे या घडामोडींवर संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले आहे.
